Kökenler
Harlem, 1920’ler: Caz çağında doğan bir dans
Lindy Hop, 1920’lerin sonunda New York’un Harlem semtinde, Afro-Amerikan topluluğun balo salonlarında doğdu. Dönemin swing cazıyla birlikte gelişen dans; Charleston, breakaway, Texas Tommy, step (tap) ve Afro-Amerikan sosyal danslarının öğelerini bir araya getirdi. Onu benzersiz kılan şey, partnerlerin kapalı pozisyondan açılıp (breakaway) tekrar birleşmesiyle doğan özgürlük ve her iki dansçıya da doğaçlama için alan tanımasıydı.
Bugün dünyanın dört bir yanında dans edilen Lindy Hop’u anlamak için onu doğuran kültürü de anlamak gerekir: Lindy Hop, ayrımcılığın yoğun olduğu bir dönemde Harlem’deki siyah dansçıların yaratıcılığının, müziğin ve topluluk ruhunun bir ifadesidir.
Adı nereden geliyor? En yaygın anlatıya göre 1928’de Harlem’deki bir dans maratonunda ünlü dansçı George “Shorty George” Snowden’a ne dans ettiği soruldu. Snowden, bir yıl önce Atlantik’i uçakla aşan Charles Lindbergh’e göndermeyle “Lindy Hop” yanıtını verdi. Gazeteler o günlerde Lindbergh’in uçuşunu “Lindy hops the Atlantic” (Lindy Atlantik’i atladı) diye manşetlere taşımıştı.
Zaman çizelgesi
Yüz yıllık bir swing hikâyesi
1926
Savoy Balo Salonu kapılarını açıyor
12 Mart 1926’da Harlem’de, Lenox Caddesi üzerinde açılan Savoy Ballroom, bir blok boyunca uzanan dans pisti ve iki orkestra sahnesiyle “mutlu ayakların evi” olarak anıldı. Savoy, farklı ırklardan insanların birlikte dans edebildiği ender mekânlardan biriydi. Salonun en iyi dansçıları pistin bir köşesinde, “Cats’ Corner” denilen bölümde toplanırdı.
1928
Dansın bir adı oluyor
Shorty George Snowden’ın dans maratonundaki meşhur yanıtıyla “Lindy Hop” adı yayılmaya başladı. Snowden’ın dizleri bükük, kısa adımlarla yürüdüğü imza hareketi bugün hâlâ onun adıyla, “Shorty George” olarak dans ediliyor.
1930’lar
Swing çağı ve Whitey’s Lindy Hoppers
Chick Webb, Count Basie, Benny Goodman, Duke Ellington ve Jimmie Lunceford gibi orkestralarla swing müziği Amerika’nın popüler müziği hâline geldi. Savoy’un kapı görevlisi Herbert “Whitey” White, salonun en yetenekli gençlerinden Whitey’s Lindy Hoppers adlı profesyonel topluluğu kurdu. Frankie Manning, Norma Miller, Al Minns, Leon James ve Willa Mae Ricker gibi isimler bu toplulukla sahnelerde, turnelerde ve filmlerde dans etti.
1935
İlk hava figürü (air step)
Genç Frankie Manning, Savoy’daki bir yarışmada partneri Frieda Washington ile müziğin tam vuruşunda sırt üstü bir takla atışı yaptı. Lindy Hop’ta ilk hava figürlerinden biri kabul edilen bu an, dansın sahne ve yarışma tarafını kökten değiştirdi. Aynı yıl New York’ta başlayan Harvest Moon Ball yarışmaları da Lindy Hop’u geniş kitlelere tanıttı.
1937–1941
Beyaz perdede Lindy Hop
Marx Kardeşler’in A Day at the Races (1937) filmi ve özellikle Hellzapoppin’ (1941) filmindeki baş döndürücü sahne, Lindy Hop’un en çok izlenen arşiv görüntüleri arasında. Hellzapoppin’ sahnesi bugün de dansçılar için bir ilham kaynağı. Aynı yıllarda Dean Collins, dansı Los Angeles’a taşıdı ve Hollywood filmlerinde kendine özgü, daha yatay bir stilin gelişmesine öncülük etti.
1940’lar–1950’ler
Savaş, bebop ve sessizlik
II. Dünya Savaşı sırasında Amerikan askerleri “jitterbug”ı Avrupa’ya ve dünyaya taşıdı; dans Avrupa’da jive ve akrobatik rock’n’roll gibi stillere dönüştü. Savaş sonrasında büyük orkestraların yerini küçük bebop grupları ve rock’n’roll aldı. Frankie Manning dahil pek çok dansçı başka işlere yöneldi. Savoy Ballroom 1958’de kapandı ve kısa süre sonra yıkıldı.
1980’ler
Yeniden keşif
İsveç, İngiltere ve ABD’deki meraklı genç dansçılar eski film kayıtlarının peşine düştü. Kaliforniya’dan Erin Stevens ve Steven Mitchell, 1986’da New York’ta Al Minns ve yıllardır posta memuru olarak çalışan Frankie Manning’i buldu. Manning’in dans pistine dönüşü, küresel canlanmanın dönüm noktası oldu. İsveç’te 1982’de başlayan Herräng Dance Camp ise zamanla dünyanın en önemli Lindy Hop kampına dönüştü. Manning, 1989’da Broadway müzikali Black and Blue ile en iyi koreografi dalında Tony Ödülü’nü paylaştı.
1990’lar
Swing canlanması
Frankie Manning’in koreografisini yaptığı Spike Lee filmi Malcolm X (1992), Swing Kids (1993) ve Louis Prima’nın “Jump, Jive an’ Wail” şarkısıyla çekilen 1998 tarihli ünlü Gap reklamı, swing dansını yeniden popüler kültürün gündemine taşıdı. Dünyanın pek çok şehrinde swing kulüpleri ve dans okulları açıldı.
2000’ler–2010’lar
Elçilerin vedası, küresel topluluğun doğuşu
Frankie Manning, 95. doğum gününe haftalar kala 27 Nisan 2009’da hayata veda etti; onun için planlanan “Frankie 95” kutlaması binlerce dansçının katıldığı bir anma etkinliğine dönüştü. 2014’te doğumunun 100. yılı New York’ta “Frankie 100” ile kutlandı. “Swing Kraliçesi” Norma Miller ise 5 Mayıs 2019’da 99 yaşında aramızdan ayrıldı. Bu dönemde festivaller, yarışmalar ve Lindy Exchange’ler sayesinde Lindy Hop, Seul’den Buenos Aires’e gerçek anlamda küresel bir topluluğa dönüştü.
Bugün
Türkiye’den dünyaya canlı bir sahne
Günümüzde Lindy Hop; canlı swing orkestraları, çok günlü festivaller ve dans kamplarıyla her kıtada yaşıyor. Türkiye’de İstanbul, Ankara, İzmir, Bodrum ve Antalya’da dersler, sosyal danslar ve uluslararası festivaller düzenleniyor. Güncel etkinlikler için festival takvimimize göz atabilirsiniz.
Efsaneler
Lindy Hop’a yön veren isimler
Frankie Manning (1914–2009)
Lindy Hop’un “elçisi”. Hava figürlerinin öncüsü, Whitey’s Lindy Hoppers’ın baş koreografı ve Shim Sham’in bugün dünyada dans edilen versiyonunun yaratıcısı. 1980’lerden sonra hayatının son yirmi yılını dünyayı dolaşıp ders vererek geçirdi.
Norma Miller (1919–2019)
“Swing Kraliçesi”. Savoy’un çocuk yaşta keşfedilen yıldızı, Whitey’s Lindy Hoppers ile dünyayı dolaştı; sonraki yıllarda koreograf, yazar ve komedyen olarak da iz bıraktı.
Shorty George Snowden
1920’lerin Savoy yıldızı; dansın adını koyduğu kabul edilen isim. Kısa boyuyla oynayarak yarattığı “Shorty George” adımı, solo jazz repertuvarının klasikleri arasında.
Al Minns & Leon James
Savoy’un efsanevi dansçıları. Sonraki yıllarda eski dans adımlarını belgeleyen gösterim ve dersleriyle Lindy Hop’un unutulmamasına büyük katkı sağladılar.
Dean Collins (1917–1984)
Lindy Hop’u Batı Yakası’na taşıyan dansçı ve koreograf. Hollywood filmlerindeki çalışmalarıyla bugün “Hollywood stili” olarak anılan yaklaşımın gelişmesine öncülük etti.
Chick Webb (1905–1939)
Savoy’un ev sahibi orkestrasının davulcusu ve şefi. Genç Ella Fitzgerald’ı sahneye çıkaran Webb’in orkestrası, dansçıların en sevdiği swing ritimlerini çalıyordu.
Müzik
Swing müziği: Dansın kalbi
Lindy Hop, swing cazından ayrı düşünülemez. Swing müziğinin “salınan” ritmi, vurguların 2. ve 4. vuruşa düşmesi ve orkestra ile dansçılar arasındaki soru-cevap ilişkisi dansın karakterini belirler. Sosyal danslarda genellikle dakikada 120–200 vuruş (BPM) arasındaki şarkılar çalınır; yarışmalarda tempo çok daha yükselebilir.
Dinlemeye başlamak için klasikler
- Stompin’ at the Savoy — Chick Webb / Benny Goodman
- Jumpin’ at the Woodside — Count Basie Orchestra
- Shiny Stockings — Count Basie Orchestra
- Flying Home — Lionel Hampton
- Sing, Sing, Sing — Benny Goodman
- Tuxedo Junction — Erskine Hawkins
- Jump, Jive an’ Wail — Louis Prima
Lindy Hop’un akrabaları
- Charleston: 1920’lerin hareketli dansı; Lindy Hop’un en yakın atası.
- Balboa: Güney Kaliforniya’da, kalabalık pistlerde doğan, çok hızlı müziğe uygun yakın tutuşlu dans.
- Collegiate Shag: Zıplayan ayak çalışmasıyla bilinen, hızlı tempolu eşli swing dansı.
- Solo Jazz (Authentic Jazz): Swing döneminin tek başına dans edilen caz adımları.
- West Coast Swing ve East Coast Swing: Lindy Hop’tan türeyen, sonradan farklı yönlere evrilen swing dansları.